Wat ik het meest opmerkelijk vond was hun ondergrondse oven: een kunstmatige grot met een smalle ingang 5 meter onder de grond.  Het vuur wordt gestookt voor en in de ingang.  Een smalle tunnel omhoog naar het grondoppervlak dient als schouw.

De stookkamer van de oven die ik zag was  ongeveer 10 m³, altijd smaller en lager in de richting van de schouw, zoals bij een Anagama oven. De aarde zelf rond de stookkamer zorgt voor de nodige isolatie.

De oven van Ban Chan deed me denken aan de tekeningen in het boek “Kilns” van Daniel Rhodes. Rhodes heeft het over een “prehistorische Chinese oven” en een “ondergrondse Japanse oven”. Die ovens zijn allebei in een helling gegraven. In Ban Chan is de helling “kunstmatig”, doordat men de stookkamer die in de grond gegraven heeft. De helling is uiteraard nodig om een goed trek van het vuur te garanderen.

De draaischijf is ook heel ingenieus: een as in de grond bevestigd met bovenop een ronde plateau in klei die met de hand in beweging gebracht wordt.

Je moet wel heel soepel zijn om ermee te draaien want de schijf draait amper 20cm boven de grond.

Om het jaar goed te beginnen kun je naar mijn nieuwe video kijken over het maken van een lichtbol.

Je zie hoe ik eerst een volledig gesloten bol draai vanuit een cilindervorm.
Daarna draai ik de bol af en maak ik hem glad.
Juist na het afdraaien beschilder ik de bol met engobes op de draaischijf : een zwarte engobe gemaakt van zwarte klei en mangaan, dan een rode engobe gemaakt met een natuurlijke rode klei met 10% fritte en de laatste laag met een rode terra sigillata die het glans verhoogt.
Na het snel drogen met een verfbrander polijst ik de engobes op de rauwe klei (lederhard) met een metalen lomer.
Nu nog de gaten boren. Ik gebruik drie verschillende formaten van halfopen gatenborers.
Ik vind de lichtbollen mooi als er veel gaten erin zijn.
Ik gebruik een paar patronen : de spiraalvorm, de eilanden, de zee-egel, het mierenpad, enz.

Ik kan het patroon niet vooraf op de bol tekenen, want dit zou het gepolijste oppervlak beschadigen. Daarom volg ik het patroon in mijn verbeelding…
Het boren van de gaten duurt ongeveer een uur!
Als je een lichtbol in het donker aansteekt zijn tekent het patroon reeksen lichtpunten op de muren en de plafond.

Heel mooi en romantisch!

Hoe groot moet je oven zijn?

Als je oven te groot is duurt het heel lang vooraleer hij vol en klaar is om te stoken.
Als hij te klein is voel je je beperkt in je creatie.
Hou dus rekening met de grootte, de hoeveelheid aan objecten die je maakt en hun afmetingen: sommige ovens zijn dieper en minder hoog, anderen juist omgekeerd.
Hou ook rekening met het feit dat je oven bij de installatie door je deur, venster of trap moet kunnen. De meeste ovens zijn heel zwaar en moeilijk te verplaatsten .
De binnengrootte van een oven is meestal uitgedrukt in liters. Je berekent de binnegrootte door de binnendiepte, breedte en hoogte eerst door tien te delen en dan met elkaar te vermenigvuldigen.
Bv. mijn oven is 60cm breed op 60cm diep op 70cm hoog. Dus 6 X 6 X 7 = 252 liter.

Op welke energie zal je oven werken?

Een elektrische oven

Elektriciteit heeft het voordeel dat het vrij veilige energierbon is en makkelijk in gebruik. Als je een elektronische programmator gebruikt, kan een elektrische oven een heel stabiele warmte geven.
De meeste ovens werken volgens het drie fasen prncipe, maar tegenwoordig zijn er ook die op gewone stroom werken (220V).
Een elektrische oven moet op een goed verluchte plaats staan want er komen gassen vrij tijdens het bakken.
Hij maakt ook een beetje lawaai als de contactor aan en uit springt.
In België hebben we een betrouwbare constructeur van elektrische en gasovens: Fours H&C
Ceramics Instruments is een andere constructeur, gespecialiseerd in ronde ovens.

Een oven op gas

Gasovens geven je de mogelijkheid om reducerend te stoken wat een hele verrijking voor de glazuren betekent.
Professionele gasovens met programmator zijn een stuk duurder dan de elektrische.
Ze moeten ook aangesloten worden op een schouw.

Een raku oven

Wat leuk en goedkoop kan zijn is het gebruik van een raku oven. Raku ovens werken ook op gas maar met een heel eenvoudigere technologie. Je kunt er ruw mee bakken (biscuit) en je kan er rakuglazuren of lage temperatuurglazuren bakken en als het extra geïsoleerd is, zelf tot steengoed temperatuur stoken.
Het vraagt wel meer aandacht: je moet naast de oven blijven en zelf de aanvoer van gas regelen in functie van de temperatuur curve. Die ovens hebben geen schouw en zijn voor buiten verbruik maar zijn meestal gemakkelijk te verplaatsen.

Een houtoven

Een houtoven geeft heel mooie resultaten die anders niet bereikbaar zijn. Het vraagt wel veel hout en een constante aanwezigheid.
Marnic de Langhe heeft onlangs een anagama oven (een japanse soort hout oven) gebouwd.

In Het laatste huis in Boom werkt Lou Smet met verschillende zelf gemaakte ovens op hout en op gas.

In het Frankse pottenbakkersdorp La Borne gebruiken verschillende pottenbakkers houtovens.